Mụn trứng cá ở má: Nguyên nhân, cách điều trị và phòng ngừa 

Mụn trứng cá ảnh hưởng đến gần 85% thanh thiếu niên, xuất hiện ở bất kỳ độ tuổi nào và kéo dài dai dẳng đến giai đoạn trưởng thành. Tình trạng này thường hình thành ở nhiều vị trí trên cơ thể, đặc biệt là mụn trứng cá ở má, nơi dễ để lại vết thâm đỏ và tổn thương da kéo dài. Vậy nguyên nhân gây ra tình trạng này là gì, và đâu là những phương pháp điều trị, phòng ngừa hiệu quả? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Mụn trứng cá ở má là gì?

Mụn trứng cá ở má là tình trạng nang lông vùng má bị bít tắc do bã nhờn, tế bào chết và bụi bẩn, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển gây viêm nhiễm. Tình trạng này biểu hiện qua mụn đầu trắng, mụn đầu đen, sẩn đỏ hoặc mụn bọc, thường do vệ sinh kém, thói quen sờ tay lên mặt, thay đổi nội tiết tố hoặc tác động từ môi trường.

Vùng má có diện tích rộng và thường xuyên tiếp xúc với các tác nhân bên ngoài như mỹ phẩm, khẩu trang, điện thoại hay ô nhiễm không khí, khiến nguy cơ hình thành mụn cao hơn. Nếu không được kiểm soát và điều trị đúng cách, mụn trứng cá ở má sẽ lan rộng và tiến triển thành tình trạng mặt mụn trứng cá viêm nặng, để lại thâm sau viêm và sẹo rỗ, ảnh hưởng đáng kể đến thẩm mỹ và sự tự tin của người mắc (1).

Mụn trứng cá ở má do bít tắc nang lông bởi bã nhờn, tế bào chết và vi khuẩn, gây viêm và tổn thương da.

Có những loại mụn trứng cá ở má nào?

Mụn trứng cá ở má rất đa dạng, hình thành do lỗ chân lông bị bít tắc, khiến da ửng đỏ, đau rát và dễ tổn thương. Dưới đây là các biểu hiện thường gặp:

• Mụn đầu trắng (mụn đóng): Nhân mụn nằm dưới da, kích thước nhỏ, lỗ chân lông khép kín.
• Mụn đầu đen (mụn hở): Nhân mụn lộ trên bề mặt, bị oxy hóa nên có màu đen.
• Sẩn viêm (mụn đỏ): Nốt mụn nhỏ, sưng đỏ, chưa thấy nhân.
• Mụn mủ: Nốt mụn viêm có đầu mủ trắng hoặc vàng, gây đau.
• Mụn bọc: Khối mụn lớn, sưng đỏ, cứng và đau sâu dưới da.
• Mụn nang: Dạng nặng nhất, ổ viêm sâu, chứa nhiều mủ và dễ để lại sẹo rỗ.

Nguyên nhân làm nổi mụn trứng cá ở hai bên má

Mụn trứng cá ở hai bên má hình thành do nhiều yếu tố khác nhau, từ thói quen chăm sóc da hằng ngày đến các tác động bên trong cơ thể. Những nguyên nhân này làm tăng tiết bã nhờn, gây bít tắc lỗ chân lông và kích thích phản ứng viêm trên da.

1. Vệ sinh da mặt không sạch

Vệ sinh da mặt không sạch khiến bụi bẩn, dầu thừa và tế bào chết tích tụ trong lỗ chân lông, gây bít tắc và hình thành mụn. Khi kết hợp với vi khuẩn P. acnes, tình trạng này dễ tiến triển thành mụn viêm, sưng đỏ và đau rát ở hai bên má.

Nguyên nhân thường gặp bao gồm không tẩy trang kỹ, bỏ qua bước làm sạch hằng ngày hoặc rửa mặt sai cách. Ngoài ra, việc sử dụng khăn mặt, chăn ga và vỏ gối không được vệ sinh thường xuyên cũng làm gia tăng nguy cơ tích tụ vi khuẩn, khiến mụn xuất hiện và kéo dài dai dẳng.

Tẩy trang không kỹ khiến bụi bẩn, dầu thừa và tế bào chết tích tụ, làm bít tắc lỗ chân lông và hình thành mụn trứng cá.

2. Bít tắc lỗ chân lông do tế bào chết và bã nhờn

Bít tắc lỗ chân lông do sự tích tụ của bã nhờn và tế bào chết là nguyên nhân trực tiếp gây mụn trứng cá ở hai bên má. Khi tuyến bã nhờn hoạt động quá mức và lớp tế bào sừng không được loại bỏ kịp thời, chúng sẽ mắc kẹt trong nang lông, hình thành nhân mụn đầu trắng hoặc mụn đầu đen. Nếu tình trạng này kéo dài, lỗ chân lông bị tắc nghẽn sâu hơn, làm gia tăng nguy cơ viêm và khiến mụn tiến triển nặng hơn.

3. Sử dụng mỹ phẩm không chất lượng

Sử dụng mỹ phẩm không rõ nguồn gốc hoặc kém chất lượng là nguyên nhân phổ biến gây mụn trứng cá ở hai bên má. Những sản phẩm này có thể chứa corticoid, hương liệu, dầu khoáng hoặc các thành phần dễ gây bít tắc, khiến lỗ chân lông bị tắc nghẽn và hình thành nhân mụn.

4. Chế độ ăn uống và lối sống thiếu khoa học

Chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt không lành mạnh sẽ làm gia tăng nguy cơ nổi mụn trứng cá ở hai bên má. Việc thường xuyên tiêu thụ thực phẩm nhiều đường, chất béo, đồ cay nóng, nước ngọt có gas, rượu bia và các sản phẩm từ sữa kích thích cơ thể tăng sản sinh insulin và IGF-1, từ đó thúc đẩy tiết bã nhờn và hình thành mụn.

Bên cạnh đó, thói quen thức khuya, căng thẳng kéo dài và thiếu vận động làm rối loạn nội tiết, khiến nồng độ cortisol và androgen tăng cao. Những thay đổi này không chỉ khiến da tiết nhiều dầu hơn mà còn làm suy giảm khả năng phục hồi của da, tạo điều kiện cho mụn phát triển và kéo dài dai dẳng.

Tiêu thụ nhiều thực phẩm giàu đường, chất béo và sữa có thể kích thích tiết bã nhờn, làm tăng nguy cơ hình thành mụn trứng cá.

5. Di truyền

Yếu tố di truyền cũng làm tăng nguy cơ xuất hiện mụn trứng cá ở hai bên má. Những người có cha mẹ hoặc người thân từng bị mụn trứng cá thường dễ gặp tình trạng này hơn do đặc điểm bẩm sinh về hoạt động tuyến bã nhờn và cơ địa da. Điều này khiến mụn có xu hướng xuất hiện sớm, kéo dài hoặc tái phát nhiều lần.

Ai hay bị nổi mụn trứng cá ở má?

Mụn trứng cá ở má gặp ở mọi giới tính, nhưng phổ biến hơn ở những người có làn da dầu và lỗ chân lông to. Tình trạng này thường liên quan đến nhiều yếu tố từ nội tiết, thói quen sinh hoạt đến cách chăm sóc da hằng ngày.

Các đối tượng và yếu tố dễ nổi mụn trứng cá ở má gồm:

• Thanh thiếu niên trong giai đoạn dậy thì: Sự gia tăng hormone androgen kích thích tuyến bã nhờn hoạt động mạnh.
• Người có làn da dầu, lỗ chân lông to: Lượng bã nhờn dư thừa dễ gây bít tắc và hình thành mụn.
• Người thường xuyên chạm tay lên mặt hoặc chống cằm: Vi khuẩn từ tay dễ lây lan sang da vùng má.
• Người làm việc trong môi trường ô nhiễm, nhiều khói bụi: Tạp chất tích tụ trên da làm tăng nguy cơ nổi mụn.
• Người có thói quen sinh hoạt thiếu vệ sinh: Ít thay vỏ gối, khẩu trang hoặc khăn mặt.
• Người chăm sóc da chưa đúng cách: Sử dụng mỹ phẩm không phù hợp hoặc không tẩy trang kỹ.
• Người thường xuyên căng thẳng, thức khuya: Stress kéo dài gây rối loạn nội tiết và tăng tiết bã nhờn.
• Phụ nữ trong giai đoạn thay đổi nội tiết: Trước kỳ kinh, trong thai kỳ hoặc sau sinh dễ xuất hiện mụn ở má.

Làn da tiết nhiều bã nhờn và lỗ chân lông giãn rộng làm tăng nguy cơ nổi mụn trứng cá ở má.

Chẩn đoán tình trạng nổi mụn trứng cá ở má

Chẩn đoán mụn trứng cá ở má thường được thực hiện dựa trên biểu hiện lâm sàng và thăm khám chuyên khoa da liễu. Quá trình này giúp xác định chính xác loại mụn, mức độ nghiêm trọng và các yếu tố liên quan, từ đó xây dựng phác đồ điều trị phù hợp.

Chẩn đoán dựa trên dấu hiệu lâm sàng

• Đánh giá đặc điểm tổn thương da: Xác định các loại mụn như mụn đầu trắng, mụn đầu đen, sẩn viêm, mụn mủ hoặc mụn bọc.
• Xác định mức độ nghiêm trọng: Phân loại tình trạng mụn theo mức độ nhẹ, trung bình hoặc nặng.
• Phân tích yếu tố nguy cơ: Xem xét ảnh hưởng của nội tiết tố, mỹ phẩm, thuốc hoặc môi trường sống.

Chẩn đoán thông qua thăm khám và phân biệt

• Trứng cá đỏ (Rosacea): Không có nhân mụn, thường kèm đỏ da và giãn mao mạch.
• Trứng cá do corticosteroid: Tổn thương dạng mụn viêm đồng dạng, ít hoặc không có nhân mụn.
• Viêm da quanh miệng: Mụn và sẩn đỏ tập trung quanh miệng hoặc vùng mắt.
• Phát ban dạng trứng cá do thuốc: Xuất hiện sau khi sử dụng một số loại thuốc và có đặc điểm tổn thương tương tự mụn.

Các phương pháp điều trị mụn trứng cá ở hai má

Mụn nội tiết ở má được kiểm soát hiệu quả thông qua thuốc bôi, thuốc uống và các liệu pháp chuyên khoa. Việc lựa chọn phương pháp phù hợp phụ thuộc vào mức độ mụn và tình trạng da của từng người.

Điều trị bằng thuốc thoa

Các thuốc bôi ngoài da giúp giảm viêm, kiểm soát bã nhờn và ngăn ngừa hình thành mụn mới:

• Retinoids (Tretinoin, Adapalene, Tazarotene): Điều hòa quá trình sừng hóa, làm thông thoáng lỗ chân lông và hạn chế hình thành nhân mụn.
• Benzoyl Peroxide: Tiêu diệt vi khuẩn Cutibacterium acnes, giảm viêm và hạn chế nguy cơ kháng kháng sinh.
• Axit Azelaic: Có tác dụng kháng khuẩn, chống viêm, hỗ trợ giảm thâm và cải thiện sắc tố sau mụn.
• Axit Salicylic (BHA): Làm sạch tế bào chết và dầu thừa trong lỗ chân lông, giúp da thông thoáng và giảm bít tắc.

Các hoạt chất thoa ngoài da thường được sử dụng trong điều trị mụn trứng cá gồm Retinoids, Benzoyl Peroxide, Axit Azelaic và Axit Salicylic (BHA).

Điều trị bằng thuốc uống

Áp dụng cho các trường hợp mụn trung bình đến nặng hoặc không đáp ứng với thuốc bôi:

• Kháng sinh đường uống (Doxycycline, Minocycline, Azithromycin): Kiểm soát vi khuẩn và giảm phản ứng viêm.
• Liệu pháp hormone: Thuốc tránh thai phối hợp giúp điều hòa nội tiết, phù hợp với phụ nữ bị mụn do rối loạn hormone.
• Spironolactone: Giảm hoạt động của androgen và hạn chế tiết bã nhờn.
• Isotretinoin: Điều trị mụn nặng, mụn nang hoặc kháng trị; cần được kê đơn và theo dõi chặt chẽ do nguy cơ tác dụng phụ.

Điều trị tại phòng khám da liễu

Bên cạnh thuốc bôi và thuốc uống, trong trường hợp mụn kéo dài, tái phát hoặc không đáp ứng với điều trị thông thường, bác sĩ da liễu sẽ chỉ định các phương pháp chuyên sâu như:

• Laser và liệu pháp ánh sáng: Giảm viêm, tiêu diệt vi khuẩn và hỗ trợ tái tạo da.
• Peel da hóa học: Loại bỏ tế bào chết, làm sạch lỗ chân lông và cải thiện kết cấu da.
• Lấy nhân mụn y khoa (dẫn lưu nang mụn): Loại bỏ nhân mụn an toàn, hạn chế thâm và sẹo.

Cách phòng tránh mụn trứng cá ở má

Phòng tránh mụn trứng cá ở má cần duy trì thói quen chăm sóc da đúng cách và sinh hoạt điều độ mỗi ngày. Những biện pháp dưới đây sẽ giúp da thông thoáng, hạn chế bít tắc lỗ chân lông và giảm nguy cơ hình thành mụn.

• Làm sạch da đúng cách: Rửa mặt 2 lần mỗi ngày bằng sản phẩm dịu nhẹ, tẩy trang kỹ sau khi trang điểm hoặc sử dụng kem chống nắng.
• Tẩy tế bào chết định kỳ: Thực hiện 1-2 lần/tuần để loại bỏ lớp sừng dư thừa, giúp lỗ chân lông thông thoáng.
• Sử dụng mỹ phẩm phù hợp: Ưu tiên sản phẩm không gây bít tắc lỗ chân lông, không chứa dầu và có nguồn gốc rõ ràng.
• Hạn chế chạm tay lên mặt: Tránh chống cằm hoặc sờ tay vào má để giảm nguy cơ lây lan vi khuẩn.
• Giữ vệ sinh vật dụng cá nhân: Thường xuyên thay vỏ gối, khẩu trang, khăn mặt và vệ sinh điện thoại.
• Duy trì chế độ ăn uống lành mạnh: Hạn chế thực phẩm nhiều đường, dầu mỡ và sữa; tăng cường rau xanh, trái cây và uống đủ nước.
• Xây dựng lối sống khoa học: Ngủ đủ giấc, giảm căng thẳng và tập thể dục thường xuyên để cân bằng nội tiết.
• Bảo vệ da khỏi tác động môi trường: Sử dụng kem chống nắng hằng ngày và che chắn khi ra ngoài.
• Thăm khám bác sĩ da liễu khi cần thiết: Điều trị sớm giúp kiểm soát mụn hiệu quả và ngăn ngừa thâm, sẹo.

Làm sạch da đúng cách bằng sữa rửa mặt dịu nhẹ giúp loại bỏ bụi bẩn, dầu thừa và ngăn ngừa mụn trứng cá ở má.

Câu hỏi thường gặp

1. Mụn trứng cá ở má có tự hết được không?

Mụn trứng cá ở má không tự hết nếu không được chăm sóc và điều trị đúng cách. Trong một số trường hợp nhẹ, mụn sẽ thuyên giảm theo thời gian khi nội tiết ổn định và thói quen sinh hoạt được cải thiện. Đối với mụn viêm, mụn kéo dài hoặc tái phát, việc thăm khám bác sĩ da liễu là cần thiết nhằm ngăn ngừa thâm và sẹo, đồng thời đảm bảo điều trị an toàn và bền vững.

2. Tại sao mụn trứng cá ở má thường hay bị tái đi tái lại?

Mụn trứng cá ở má thường tái phát do tuyến bã nhờn hoạt động mạnh, kết hợp với sự hiện diện của vi khuẩn, rối loạn nội tiết và thói quen vệ sinh chưa phù hợp. Vùng má cũng dễ bị ảnh hưởng bởi vi khuẩn từ điện thoại, vỏ gối và tay. Ngoài ra, việc điều trị chưa dứt điểm hoặc ngừng thuốc quá sớm khiến mụn tái đi tái lại tại cùng một vị trí.

3. Trị mụn trứng cá ở má bao lâu thì khỏi?

Thời gian điều trị mụn trứng cá ở má thường cần 6-8 tuần để bắt đầu thấy cải thiện và từ vài tháng để kiểm soát ổn định, tùy thuộc vào mức độ mụn và phương pháp điều trị. Mụn nhẹ có thể đáp ứng nhanh hơn khi chăm sóc da đúng cách, trong khi mụn viêm trung bình đến nặng đòi hỏi liệu trình lâu dài và tuân thủ phác đồ của bác sĩ.

4. Điều trị mụn trứng cá hai bên má ở đâu uy tín?

Phòng khám Da liễu Thẩm mỹ Doctor Laser là địa chỉ chuyên sâu trong lĩnh vực Da liễu – Thẩm mỹ da, được nhiều khách hàng tin tưởng khi điều trị mụn trứng cá, đặc biệt là mụn ở hai bên má. Phòng khám quy tụ đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm, chú trọng thăm khám kỹ lưỡng và xây dựng phác đồ cá nhân hóa phù hợp với từng tình trạng da.

Bên cạnh đó, Doctor Laser ứng dụng các công nghệ hiện đại như laser, peel da hóa học và liệu pháp ánh sáng, hỗ trợ kiểm soát viêm, giảm thâm và ngăn ngừa tái phát. Hệ thống thiết bị tiên tiến cùng quy trình điều trị chuẩn y khoa giúp mang lại hiệu quả an toàn, góp phần cải thiện làn da và nâng cao sự tự tin cho khách hàng.

Nếu mụn trứng cá ở má kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc không cải thiện dù đã tự chăm sóc, bạn nên đến Phòng khám Da liễu Thẩm mỹ Doctor Laser để được bác sĩ thăm khám, xây dựng phác đồ điều trị phù hợp và theo dõi sát sao, giúp kiểm soát mụn hiệu quả và hạn chế sẹo về sau.

Mụn trứng cá ở má là tình trạng da liễu phổ biến nhưng có thể kiểm soát hiệu quả nếu được chăm sóc và điều trị đúng cách. Hy vọng qua bài viết này, bạn đã hiểu rõ nguyên nhân, đối tượng nguy cơ cũng như các phương pháp chẩn đoán, điều trị và phòng ngừa phù hợp. Chủ động xây dựng thói quen chăm sóc da khoa học và can thiệp kịp thời sẽ giúp cải thiện làn da, hạn chế thâm sẹo và duy trì vẻ ngoài khỏe mạnh, tự tin.

Nguồn tham khảo:

1. Shacknai, G. (2022, September 20). Acne on cheeks: What causes it and how to treat it, according to dermatologists. Cosmopolitan. https://www.cosmopolitan.com/style-beauty/beauty/a41171824/acne-on-cheeks/