Sẹo rỗ đáy vuông là gì? Các phương pháp điều trị hiện nay

Sẹo rỗ đáy vuông là một dạng tổn thương sau mụn, ảnh hưởng đến sự tự tin và khiến việc cải thiện bề mặt da trở nên khó khăn hơn. Trên thực tế, hiệu quả điều trị sẹo phụ thuộc nhiều vào việc đánh giá đúng tình trạng da và lựa chọn phương pháp phù hợp. Bài viết này sẽ cung cấp thông tin tổng quan về loại sẹo này cùng các phương pháp điều trị hiện nay, giúp bạn có thêm cơ sở để cân nhắc giải pháp phù hợp cho làn da của mình.

Sẹo rỗ đáy vuông là gì?

Sẹo rỗ đáy vuông (boxcar scar) là loại sẹo có miệng rộng, đáy tương đối phẳng, với bờ sẹo rõ và vách sẹo gần như thẳng đứng, hình dạng sẹo thường là bầu dục hoặc chữ nhật tương tự như sẹo thủy đậu. Đường kính sẹo phổ biến trong khoảng 1,5–4 mm, tạo nên bề mặt da kém mịn và dễ nhận thấy dưới ánh sáng xiên.

Đây là một dạng sẹo lõm sau mụn trứng cá khá phổ biến, chiếm khoảng 20–30% trong các loại sẹo rỗ, thường hình thành tại những vùng da có cấu trúc tương đối dày như má dưới, cằm hoặc vùng hàm, nơi xảy ra tình trạng mụn viêm nặng và tổn thương sâu.

Nguyên nhân hình thành sẹo đáy vuông

Có nhiều yếu tố có thể làm tăng nguy cơ hình thành sẹo đáy vuông. Một số nguyên nhân thường gặp bao gồm:

• Mụn viêm nặng, mụn nang kéo dài hoặc tái phát nhiều lần: Đây là nhóm mụn có mức độ phá hủy mô cao, dễ làm tổn thương sâu đến trung bì, làm tăng nguy cơ hình thành sẹo rỗ vuông.
• Điều trị mụn không đúng cách hoặc không kịp thời: Mụn không được kiểm soát tốt sẽ kéo dài phản ứng viêm, khiến da khó phục hồi hoàn chỉnh sau khi lành.
• Nặn mụn, cạy mụn sai cách: Việc tác động cơ học lên tổn thương viêm làm vi khuẩn lan sâu hơn, tăng nguy cơ nhiễm trùng và phá hủy mô, từ đó dễ để lại sẹo rỗ sau mụn.
• Rối loạn quá trình tái tạo collagen: Khi cơ thể không sản sinh đủ collagen để lấp đầy vùng tổn thương, bề mặt da sẽ bị lõm xuống và hình thành sẹo lõm chân vuông.
• Cơ địa và yếu tố di truyền: Một số người có khả năng lành thương kém hoặc cơ địa dễ để lại sẹo, làm nguy cơ sẹo rỗ sau mụn cao hơn.
• Người có thói quen hút thuốc lá dẫn đến quá trình lành vết thương chậm, giảm tổng hợp collagen và tăng nguy cơ hình thành sẹo rỗ.

Mụn trứng cá viêm nặng và mụn nang là nguyên nhân hàng đầu gây tổn thương sâu đến trung bì, làm tăng nguy cơ hình thành sẹo rỗ đáy vuông.

Dấu hiệu nhận biết sẹo chân vuông

Một số đặc điểm phổ biến giúp nhận biết sẹo lõm chân vuông gồm:

• Vết lõm có kích thước tương đối lớn, dễ nhìn thấy bằng mắt thường, đường kính thường khoảng 1,5–4 mm.
• Hình dạng sẹo bầu dục hoặc chữ nhật, không nhỏ và sâu như sẹo đáy nhọn.
• Bờ sẹo rõ nét, thành sẹo gần như thẳng đứng, tạo cảm giác bề mặt da bị cắt khối.
• Đáy sẹo tương đối phẳng, không thuôn nhọn hình chữ V mà giống chữ U với phần đáy rộng.
• Bề mặt da gồ ghề rõ hơn khi có ánh sáng xiên, dễ nhận thấy khi soi gương dưới đèn hoặc ánh nắng nghiêng.
• Thường tập trung ở má dưới, cằm hoặc vùng hàm, là những khu vực da dày và ít di động.

Lưu ý: Trên thực tế, sẹo rỗ vuông thường tồn tại xen kẽ với sẹo đáy tròn hoặc đáy nhọn, vì vậy việc thăm khám bác sĩ da liễu sẽ giúp xác định chính xác loại sẹo chiếm ưu thế để lựa chọn hướng điều trị phù hợp.

Sẹo rỗ đáy vuông có tự biến mất không?

Sẹo rỗ đáy vuông không thể tự hết hoàn toàn, nhưng theo thời gian sẹo có thể mờ bớt. Khi áp dụng các phương pháp điều trị phù hợp, sẹo có thể cải thiện khoảng 50–70% tùy mức độ sẹo và cơ địa, giúp da nhìn đều và mịn hơn.

Chẩn đoán tình trạng sẹo rỗ vuông

Trước khi điều trị, bác sĩ da liễu sẽ tiến hành thăm khám và chẩn đoán chuyên sâu cho bạn, bao gồm:

• Đánh giá loại sẹo chiếm ưu thế (sẹo đơn thuần hay hỗn hợp)
• Xác định độ sâu – độ rộng – mật độ sẹo
• Phân tích chất lượng da nền như độ dày, độ đàn hồi, sắc tố
• Khai thác tiền sử mụn, phương pháp điều trị trước đó

Từ đó, bác sĩ xây dựng phác đồ cá nhân hóa, thường là kết hợp nhiều phương pháp để đạt hiệu quả tối ưu.

Điều trị sẹo rỗ đáy vuông

Điều trị sẹo rỗ đáy vuông thường cần kết hợp nhiều phương pháp, vì một kỹ thuật đơn lẻ khó mang lại hiệu quả rõ rệt. Bác sĩ sẽ lựa chọn hướng điều trị phù hợp dựa trên tình trạng sẹo và da của từng người. Dưới đây là các phương pháp điều trị chính và hỗ trợ thường được áp dụng.

1. Phương pháp điều trị chính

Các phương pháp chính điều trị sẹo rỗ chân vuông tập trung vào việc giải phóng đáy sẹo và kích thích tái tạo collagen, từ đó giúp bề mặt da đầy và mịn hơn theo thời gian bao gồm:

1.1. Cắt đáy sẹo

Cắt đáy sẹo (subcision) được xem là phương pháp nền tảng trong điều trị sẹo rỗ chân vuông, đặc biệt với các sẹo đã tồn tại lâu năm. Kỹ thuật này sử dụng kim chuyên dụng để cắt đứt các dải xơ bên dưới đang kéo đáy sẹo xuống, từ đó giải phóng mô sẹo và tạo khoảng trống cho mô mới hình thành. Sau khi cắt đáy, bề mặt da có xu hướng nâng lên tự nhiên và đáp ứng tốt hơn với các phương pháp kích thích collagen tiếp theo.

1.2. Liệu pháp laser

Tùy mức độ sẹo và tình trạng da, laser được chia thành laser xâm lấn và laser không xâm lấn.

• Laser xâm lấn tác động bằng cách bóc tách vi điểm lớp da bề mặt, đồng thời kích thích mạnh quá trình tái tạo collagen. Trong nhóm này gồm:
  • Laser CO₂ phân đoạn thường được chỉ định cho sẹo đáy vuông mức độ trung bình đến nặng nhờ khả năng tác động sâu và cải thiện sẹo rõ rệt. Tuy nhiên, phương pháp này thường cần thời gian hồi phục dài hơn.
  • Laser Erbium (Er:YAG) tác động nông hơn, giúp giảm tổn thương nhiệt và rút ngắn thời gian lành da, dù hiệu quả với sẹo sâu có thể thấp hơn so với laser CO₂.
• Laser không xâm lấn tác động chủ yếu vào lớp trung bì để kích thích sản sinh collagen mà không bóc tách bề mặt da, nên ít đỏ rát và hồi phục nhanh hơn. Phương pháp này phù hợp với sẹo rỗ đáy vuông mức độ nhẹ hoặc dùng để duy trì kết quả sau điều trị, nhưng thường cần nhiều buổi để đạt hiệu quả rõ rệt.

Liệu pháp laser hỗ trợ kích thích tái tạo collagen và cải thiện sẹo rỗ đáy vuông tùy theo mức độ sẹo.

1.3. RF vi điểm

RF vi điểm là phương pháp sử dụng sóng cao tần kết hợp kim siêu nhỏ để đưa năng lượng trực tiếp vào trung bì. Kỹ thuật này giúp làm săn chắc mô da, kích thích tăng sinh collagen mà ít gây tổn thương bề mặt, thời gian hồi phục ngắn hơn so với một số loại laser xâm lấn. RF vi điểm thường phù hợp với sẹo rỗ đáy vuông mức độ nhẹ đến trung bình hoặc dùng để duy trì và củng cố kết quả sau các phương pháp điều trị chính.

1.4. TCA CROSS

TCA CROSS là kỹ thuật chấm acid trichloroacetic nồng độ cao trực tiếp vào đáy sẹo nhằm kích thích phản ứng tái tạo mô tại chỗ. Phương pháp này thường được áp dụng cho sẹo lõm đáy vuông có kích thước nhỏ hoặc tương đối nông, giúp cải thiện độ lõm theo thời gian. Tuy nhiên, TCA CROSS cần được thực hiện đúng kỹ thuật để hạn chế nguy cơ tăng sắc tố sau viêm.

1.5. Tiêm filler

Trong một số trường hợp sẹo rỗ đáy vuông sâu hoặc đáp ứng kém với các phương pháp kích thích collagen, tiêm filler có thể được cân nhắc để làm đầy đáy sẹo và cải thiện hình thái tức thì (1). Đây không phải là giải pháp điều trị triệt để cấu trúc sẹo, mà chủ yếu mang tính cải thiện thẩm mỹ. Do đó, phương pháp này cần được chỉ định cẩn trọng và thực hiện bởi bác sĩ có kinh nghiệm để đảm bảo an toàn và kết quả tự nhiên.

2. Phương pháp hỗ trợ

Các phương pháp hỗ trợ nhằm cải thiện sức khỏe làn da và tăng hiệu quả điều trị sẹo rỗ đáy vuông, thường được áp dụng kèm theo các phương pháp chính, bao gồm:

2.1. PRP

PRP (huyết tương giàu tiểu cầu) thường được sử dụng như liệu pháp hỗ trợ trong điều trị sẹo rỗ đáy vuông. Nhờ chứa nhiều yếu tố tăng trưởng, PRP giúp thúc đẩy quá trình lành thương, tăng sinh collagen và rút ngắn thời gian hồi phục sau các can thiệp xâm lấn như cắt đáy sẹo hoặc laser.

Tiêm PRP (huyết tương giàu tiểu cầu) hỗ trợ kích thích tái tạo collagen và phục hồi mô da trong điều trị sẹo rỗ đáy vuông.

2.2. Peel da

Peel da hóa học có tác dụng loại bỏ lớp tế bào sừng già cỗi, cải thiện sắc da và kết cấu bề mặt. Tuy không thể làm đầy đáy sẹo rỗ vuông, peel da vẫn đóng vai trò hỗ trợ bằng cách giúp da sáng và đều màu hơn sau các phương pháp chính như subcision, laser fractional, RF vi điểm.

Lưu ý: Nồng độ và loại acid cần được chỉ định bởi bác sĩ để tránh tăng nguy cơ tăng sắc tố sau viêm.

2.3. Lăn kim

Lăn kim tạo ra các vi tổn thương trên da nhằm kích thích quá trình tái tạo collagen tự nhiên. Phương pháp này phù hợp hơn với sẹo nông và da nền còn tốt, đồng thời thường được kết hợp với PRP hoặc serum phục hồi để tăng hiệu quả. Với sẹo có đáy vuông sâu, lăn kim đơn thuần thường không đủ mạnh, mà chỉ nên xem là phương pháp bổ trợ.

Hướng dẫn chăm sóc da sau điều trị sẹo rỗ đáy vuông

Trong giai đoạn da đang hồi phục, cần lưu ý một số điểm sau để hỗ trợ quá trình lành da và duy trì hiệu quả điều trị.

• Tránh để da tiếp xúc trực tiếp với nước trong 24 giờ đầu.
• Làm sạch da nhẹ nhàng, tránh tác động lực mạnh lên vùng da vừa điều trị.
• Dưỡng ẩm và phục hồi hàng rào bảo vệ da, ưu tiên các thành phần như B5, HA, ceramide.
• Tránh sử dụng các hoạt chất dễ gây kích ứng như AHA, BHA, retinol, vitamin C nồng độ cao cho đến khi da ổn định.
• Hạn chế ra nắng trong những ngày đầu, khi da ổn định, sử dụng kem chống nắng SPF cao và che chắn kỹ.
• Hạn chế trang điểm trong ít nhất 48–72 giờ đầu.
• Tránh xông hơi, bơi lội và sauna trong giai đoạn da đang hồi phục.
• Tuân thủ lịch tái khám theo hướng dẫn của bác sĩ để theo dõi tiến triển điều trị.

Phục hồi hàng rào bảo vệ da bằng kem dưỡng phù hợp giúp hỗ trợ quá trình lành da và duy trì hiệu quả điều trị sẹo rỗ đáy vuông

Làm sao để phòng ngừa tình trạng sẹo rỗ đáy vuông?

Sẹo rỗ đáy vuông chủ yếu hình thành do mụn trứng cá viêm không được kiểm soát tốt, vì vậy việc phòng ngừa cần bắt đầu ngay từ giai đoạn điều trị mụn.

• Điều trị mụn sớm và đúng cách, đặc biệt là mụn viêm nặng, mụn nang, nhằm hạn chế tổn thương sâu xuống trung bì.
• Không sờ, cạy hoặc nặn mụn bằng tay, vì dễ làm viêm lan rộng và phá hủy mô da.
• Bảo vệ da khỏi ánh nắng, giúp hạn chế viêm kéo dài và tăng sắc tố sau mụn.
• Lựa chọn mỹ phẩm phù hợp, ưu tiên sản phẩm không gây bít tắc lỗ chân lông để giữ da thông thoáng.
• Duy trì lối sống lành mạnh: ngủ đủ giấc 7-8 giờ/ngày, giảm căng thẳng, ăn uống cân đối và hạn chế thực phẩm cay nóng, nhiều dầu mỡ, đồ ngọt và chất kích thích.

Câu hỏi thường gặp

1. Sẹo đáy vuông có trị khỏi được không?

Sẹo rỗ đáy vuông không thể biến mất hoàn toàn do cấu trúc da đã bị tổn thương sâu. Tuy nhiên, khi áp dụng phác đồ điều trị phù hợp, tình trạng sẹo có thể cải thiện đáng kể về độ lõm và bề mặt da từ 50-75% (2), giúp làn da trông đều màu và mịn hơn rõ rệt.

2. Trị sẹo chân vuông hết bao lâu?

Thời gian điều trị sẹo rỗ đáy vuông thường kéo dài từ 3-6 tháng hoặc lâu hơn tùy thuộc vào độ sâu và mật độ sẹo, phương pháp điều trị được áp dụng cũng như khả năng phục hồi và tái tạo collagen của từng người. Do đặc điểm là sẹo lõm hình thành từ tổn thương cấu trúc da, loại sẹo này không thể cải thiện chỉ sau một lần điều trị, mà cần thực hiện theo liệu trình gồm nhiều buổi để đạt hiệu quả rõ rệt và ổn định.

3. Chi phí trị sẹo đáy vuông hết bao nhiêu?

Chi phí điều trị sẹo rỗ đáy vuông thường trung bình khoảng 12 triệu đồng cho một phác đồ điều trị đơn lẻ, tuy nhiên mức chi phí thực tế có thể thay đổi tùy theo mức độ sẹo, phương pháp được áp dụng và số buổi trong liệu trình. Việc thăm khám trực tiếp sẽ giúp bác sĩ đánh giá chính xác tình trạng da và xây dựng kế hoạch điều trị với chi phí phù hợp cho từng trường hợp.

4. Chữa sẹo rỗ đáy vuông ở đâu uy tín?

Điều trị sẹo rỗ chân vuông nên được thực hiện tại cơ sở da liễu hoặc thẩm mỹ y khoa đạt chuẩn, có bác sĩ da liễu trực tiếp thăm khám và xây dựng phác đồ phù hợp. Hãy liên hệ Doctor Laser để được tư vấn liệu trình điều trị cá nhân hóa theo từng tình trạng sẹo, kết hợp các công nghệ hiện đại nhằm đảm bảo hiệu quả và an toàn lâu dài cho làn da.

Việc cải thiện sẹo rỗ đáy vuông cần được kết hợp giữa các phương pháp điều trị chuyên sâu và chế độ chăm sóc, phòng ngừa hợp lý. Khi được đánh giá đúng mức độ sẹo và can thiệp đúng thời điểm, bề mặt da có thể được cải thiện rõ rệt và duy trì ổn định theo thời gian.

Nguồn tham khảo:

1. What to know about Boxcar scars. (2024, February 21). WebMD. https://www.webmd.com/skin-problems-and-treatments/acne/what-to-know-about-boxcar-scars
2. Hersh, E. (1970, January 1). What are boxcar scars and how can you treat them? Healthline. https://www.healthline.com/health/boxcar-scars