Sẹo lồi ngứa là do đâu? Hướng dẫn phương pháp khắc phục

Sẹo lồi ngứa thường gặp khi mô sẹo còn căng, đỏ, nhạy cảm hoặc dễ bị ma sát, khiến người bệnh có xu hướng cào gãi để giảm khó chịu. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu sẹo lồi bị ngứa là do đâu, tình trạng này có nguy hiểm không, cách khắc phục, hướng dẫn chăm sóc và những dấu hiệu nên gặp bác sĩ để được đánh giá, điều trị phù hợp.

Sẹo lồi ngứa là do đâu?

Sẹo lồi ngứa là do sự tăng sinh quá mức của nguyên bào sợi và tăng sinh collagen trong quá trình lành thương, kết hợp với phản ứng viêm kéo dài bên trong mô sẹo. Khi mô sẹo ngày càng dày, cứng và căng bóng, vùng da tại sẹo dễ trở nên nhạy cảm, gây ngứa, châm chích, bứt rứt hoặc đau rát.

Có 2 nguyên nhân thường gặp khiến sẹo lồi bị ngứa là dây thần kinh dưới mô sẹo bị kích thích và tế bào Mast hoạt động mạnh, làm tăng giải phóng histamine gây ngứa (1).

1. Dây thần kinh bị kích thích

Trong vùng sẹo lồi, mô sẹo phát triển dày và cứng hơn vùng da bình thường. Khi mô sẹo tăng sinh quá mức, các dây thần kinh nhỏ trong da bị chèn ép, kéo căng hoặc kích thích liên tục. Điều này làm vùng sẹo trở nên nhạy cảm hơn, dễ xuất hiện cảm giác ngứa, căng tức hoặc đau khi chạm vào.

Người bị sẹo lồi cảm thấy ngứa rõ hơn trong các trường hợp như:

• Sẹo nằm ở vùng dễ cử động như cổ, vai, ngực, lưng hoặc gần khớp.
• Sẹo bị quần áo, khẩu trang, dây áo, trang sức hoặc quai balo cọ xát.
• Sẹo đang đỏ, căng, gồ cao hoặc có dấu hiệu phát triển thêm.
• Thời tiết nóng, da đổ mồ hôi hoặc vùng sẹo bị bí.
• Da quanh sẹo khô, bong nhẹ hoặc thiếu ẩm.

Ở một số vị trí, vết sẹo lồi còn gây co rút cơ nhẹ hoặc cảm giác căng kéo khi vận động. Đây là lý do người bệnh không chỉ thấy ngứa mà còn có cảm giác khó chịu, đau âm ỉ hoặc nhói nhẹ khi vùng sẹo bị tác động.

Sẹo lồi dày và căng có thể kích thích các dây thần kinh nhỏ dưới da, gây cảm giác ngứa, châm chích hoặc đau khi bị ma sát.

2. Tế bào Mast phát triển

Bên cạnh yếu tố cơ học, phản ứng viêm trong mô sẹo cũng là nguyên nhân quan trọng khiến sẹo lồi bị ngứa. Trong một số sẹo lồi, tế bào Mast tăng hoạt động và giải phóng các chất trung gian gây ngứa, trong đó có histamine (2).

Khi phản ứng viêm mãn tính tồn tại trong mô sẹo, vùng da trở nên nhạy cảm hơn bình thường. Người bệnh dễ thấy sẹo ngứa dai dẳng, đỏ hơn, nóng nhẹ hoặc khó chịu khi chạm vào. Cảm giác này tăng lên khi cơ thể đổ mồ hôi, khi dùng sản phẩm gây kích ứng hoặc khi vùng sẹo bị ma sát nhiều.

Ngoài ra, bề mặt vùng sẹo lồi thường không giống da lành. Một số vùng sẹo bị mất nước, giảm độ mềm mại và dễ khô căng. Sự thay đổi hoạt động của tuyến bã nhờn và tuyến mồ hôi quanh vùng sẹo cũng làm da bí, khô hoặc dễ kích ứng hơn, từ đó khiến cảm giác ngứa tăng lên.

Sẹo lồi bị ngứa có nguy hiểm không?

Tình trạng sẹo lồi bị ngứa không gây nguy hiểm đến sức khỏe, nhưng là phản ứng tự nhiên của da khi các mô sẹo tăng sinh quá mức kích thích dây thần kinh. Tuy nhiên, nếu bạn gãi mạnh gây tổn thương da, làm vùng sẹo viêm nhiễm và kích thích sẹo lan rộng hơn.

Sẹo lồi ngứa ảnh hưởng đến người bệnh theo nhiều cách:

• Gây khó chịu trong sinh hoạt hằng ngày.
• Làm người bệnh mất tập trung do cảm giác ngứa lặp lại nhiều lần.
• Gây mất thẩm mỹ nếu sẹo nằm ở mặt, cổ, ngực, vai, tay hoặc vùng dễ nhìn thấy.
• Khiến người bệnh tự ti, ngại giao tiếp hoặc hạn chế mặc một số loại trang phục.
• Làm tăng nguy cơ trầy xước, viêm hoặc thâm sạm nếu người bệnh cào gãi nhiều.

Điều đáng lưu ý là cào gãi không làm hết ngứa lâu dài. Ngược lại, hành động này làm vùng da trên sẹo bị tổn thương thêm. Khi bề mặt sẹo bị trầy, viêm hoặc nhiễm khuẩn, mô sẹo bị kích thích và phản ứng mạnh hơn.

Người bệnh nên thăm khám sớm nếu sẹo lồi có các biểu hiện sau:

• Ngứa kéo dài nhiều ngày hoặc tái đi tái lại.
• Sẹo ngày càng gồ cao, dày, cứng hoặc lan rộng.
• Sẹo đỏ, nóng, đau hoặc căng tức nhiều.
• Có dịch, chảy máu, loét hoặc đóng mài bất thường.
• Sẹo gây hạn chế vận động hoặc co kéo vùng da xung quanh.
• Đã bôi thuốc nhưng không cải thiện hoặc ngứa nặng hơn.

Sẹo lồi bị ngứa thường không nguy hiểm trực tiếp, nhưng cào gãi nhiều có thể làm da trầy xước, viêm đỏ và khiến sẹo khó kiểm soát hơn.

Cách khắc phục tình trạng sẹo lồi bị ngứa

Các biện pháp tại nhà giúp giảm cảm giác ngứa tạm thời, làm dịu vùng da quanh sẹo và hạn chế cào gãi. Tuy nhiên, các cách này không thể làm sẹo lồi biến mất, đặc biệt với sẹo đã gồ cao, cứng chắc hoặc tồn tại lâu năm. Để đạt hiệu quả tối ưu, người bệnh nên tìm hiểu cách trị sẹo lồi chuẩn y khoa, chăm sóc da đúng cách và đi khám sớm khi sẹo có dấu hiệu tiến triển.

1. Chườm đá

Chườm lạnh giúp làm dịu cảm giác ngứa, nóng rát hoặc khó chịu ở vùng sẹo. Nhiệt độ lạnh giúp giảm kích thích tạm thời tại vùng da đang nhạy cảm, từ đó hạn chế nhu cầu cào gãi.

Cách thực hiện:

• Bọc đá lạnh trong khăn sạch, không đặt đá trực tiếp lên da.
• Chườm nhẹ vùng sẹo khoảng 5 – 10 phút mỗi lần.
• Ngưng ngay nếu da tê buốt, tím tái, đau hoặc khó chịu.
• Không chườm quá lâu vì gây bỏng lạnh.

Chườm đá chỉ là cách hỗ trợ giảm ngứa tạm thời. Nếu sẹo ngứa liên tục, đỏ nhiều hoặc đau, người bệnh không nên chỉ tự xử lý tại nhà.

Chườm lạnh đúng cách có thể giúp làm dịu cảm giác ngứa, nóng rát ở vùng sẹo lồi nhưng chỉ nên thực hiện trong thời gian ngắn.

2. Dưỡng ẩm cho da

Da vùng sẹo và vùng da xung quanh nếu bị khô căng sẽ dễ ngứa hơn. Dưỡng ẩm phù hợp giúp làm mềm bề mặt da, giảm cảm giác căng rát và hỗ trợ hàng rào bảo vệ da ổn định hơn.

Khi chọn sản phẩm dưỡng ẩm, nên ưu tiên:

• Sản phẩm dịu nhẹ, không mùi hoặc ít hương liệu.
• Kết cấu phù hợp với vùng da điều trị.
• Không chứa hoạt chất lột tẩy mạnh.
• Không gây nóng rát hoặc châm chích sau khi bôi.

Người bệnh không nên tự bôi nhiều loại kem cùng lúc lên vùng sẹo. Nếu sẹo đang đỏ, đau, có vết trầy hoặc chảy dịch, cần hỏi bác sĩ trước khi sử dụng bất kỳ sản phẩm nào.

3. Miếng dán hoặc Gel Silicone

Miếng dán hoặc gel silicone thường được sử dụng để hỗ trợ chăm sóc sẹo, nhất là trong giai đoạn sẹo mới hoặc sau một số can thiệp y khoa. Silicone giúp giữ ẩm bề mặt, giảm căng kéo và hỗ trợ làm mềm mô sẹo theo thời gian.

Nhóm sản phẩm này phù hợp trong một số trường hợp:

• Sẹo mới hình thành, chưa quá dày cứng.
• Sẹo sau phẫu thuật hoặc sau vết thương đã lành.
• Sẹo cần chăm sóc duy trì sau điều trị.
• Vùng sẹo dễ bị ma sát nhẹ.

Tuy nhiên, silicone không phải là phương pháp làm xẹp sẹo lồi nhanh. Với sẹo lồi lâu năm bị ngứa, gồ cao hoặc đau nhiều, người bệnh thường cần được bác sĩ đánh giá để cân nhắc thêm phương pháp điều trị khác.

4. Sử dụng sản phẩm chứa Corticosteroid

Một số sản phẩm chứa Corticosteroid được bác sĩ chỉ định để giảm viêm, giảm ngứa và làm dịu vùng da đang kích ứng. Tuy nhiên, nhóm hoạt chất này không nên tự ý sử dụng kéo dài vì gây tác dụng phụ nếu dùng sai cách.

Người bệnh cần lưu ý:

• Không tự mua thuốc bôi mạnh để bôi lên sẹo lồi.
• Không bôi lên vùng da trầy xước, nhiễm trùng hoặc có vết hở nếu chưa được hướng dẫn.
• Không dùng kéo dài hơn thời gian bác sĩ chỉ định.
• Không tự tăng số lần bôi khi thấy ngứa nhiều.

Việc dùng sai thuốc làm da mỏng, giãn mạch, rối loạn sắc tố hoặc khiến vùng da quanh sẹo nhạy cảm hơn.

Sản phẩm chứa Corticosteroid có thể hỗ trợ giảm viêm và giảm ngứa vùng sẹo lồi, nhưng cần dùng đúng chỉ định để hạn chế tác dụng phụ.

5. Sử dụng thuốc kháng Histamin

Thuốc kháng Histamin được bác sĩ cân nhắc trong một số trường hợp sẹo lồi gây đau ngứa nhiều, ngứa lan tỏa hoặc ảnh hưởng đến giấc ngủ. Thuốc có tác dụng hỗ trợ giảm cảm giác ngứa do phản ứng trung gian trong cơ thể.

Tuy nhiên, người bệnh không nên tự ý dùng thuốc, đặc biệt nếu đang có bệnh nền, đang mang thai, cho con bú hoặc đang sử dụng thuốc điều trị khác. Một số thuốc gây buồn ngủ, khô miệng hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.

Nếu ngứa kéo dài, thay vì chỉ dùng thuốc giảm ngứa, người bệnh nên thăm khám để xác định sẹo còn đang hoạt động hay không. Khi mô sẹo vẫn tăng sinh, cần điều trị vào nguyên nhân chính mới giúp kiểm soát triệu chứng tốt hơn.

Hướng dẫn chăm sóc cho người bị sẹo lồi ngứa

Người bị sẹo lồi đau ngứa cần chăm sóc vùng sẹo đúng cách để hạn chế kích ứng, giảm cảm giác khó chịu và tránh làm mô sẹo bị tác động thêm. Một số lưu ý gồm:

• Không dùng tay sờ, cào gãi, bóp hoặc chà xát mạnh lên vùng sẹo đang điều trị vì dễ làm da trầy xước, sẹo lồi đỏ và ngứa nhiều hơn.
• Giữ vùng sẹo sạch, khô thoáng, hạn chế để mồ hôi, bụi bẩn hoặc vi khuẩn tích tụ trên bề mặt da.
• Che chắn kỹ khi ra ngoài, đặc biệt nếu sẹo nằm ở mặt, cổ, tay, ngực hoặc vùng da dễ tiếp xúc ánh nắng.
• Chống nắng đúng cách sau khi vùng da đã ổn định để hạn chế thâm sạm, đỏ kéo dài hoặc tăng sắc tố sau viêm.
• Tránh để quần áo chật, khẩu trang, dây áo, trang sức hoặc quai balo cọ xát liên tục vào vùng sẹo.
• Không tự ý bôi nghệ, tỏi, chanh, rượu thuốc, kem trộn hoặc thuốc không rõ nguồn gốc lên sẹo vì gây kích ứng và làm tình trạng ngứa nặng hơn.
• Không dùng acid tẩy da chết, retinoid, sản phẩm lột tẩy hoặc hoạt chất mạnh lên vùng sẹo khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
• Bổ sung rau xanh, trái cây và uống đủ nước để hỗ trợ quá trình phục hồi da, nhưng không nên xem đây là cách thay thế điều trị sẹo lồi.
• Bôi kem hoặc dùng thuốc đúng theo hướng dẫn của bác sĩ, không tự tăng liều, đổi thuốc hoặc ngưng thuốc khi chưa được tư vấn.

Trong quá trình chăm sóc, điều quan trọng nhất là không làm vùng sẹo bị tổn thương thêm. Mỗi lần cào gãi mạnh, da bị trầy xước, viêm và kích thích mô sẹo phát triển mạnh hơn. Nếu cảm giác ngứa xuất hiện thường xuyên, người bệnh nên dùng biện pháp làm dịu tạm thời như chườm lạnh đúng cách và liên hệ bác sĩ để được tư vấn.

Không sờ, cào gãi hoặc chà xát mạnh lên vùng sẹo lồi ngứa để tránh trầy xước, viêm đỏ và kích thích mô sẹo phát triển thêm.

Những dấu hiệu nên gặp bác sĩ nếu gặp tình trạng sẹo lồi bị ngứa

Sẹo lồi bị ngứa đau thông thường là do dây thần kinh bị chèn ép khi mô sẹo tăng sinh hoặc do kích ứng thời tiết. Tuy nhiên, cần gặp bác sĩ ngay nếu vết sẹo lồi bị ngứa kèm theo các dấu hiệu sưng đỏ, nổi mụn nước, chảy dịch, đau nhói dữ dội, hoặc kích thước sẹo phát triển lan rộng nhanh chóng.

Các trường hợp cụ thể cần thăm khám y tế ngay bao gồm:

• Dấu hiệu nhiễm trùng: Vùng sẹo bị sưng nóng, đỏ rực, đau nhức khi chạm vào, hoặc chảy
• dịch, mủ có mùi hôi.
• Ngứa sẹo lồi dữ dội không dứt: Cảm giác ngứa ngáy kéo dài, dữ dội, không thuyên giảm dù đã chườm lạnh hoặc giữ vệ sinh khô thoáng.
• Biến đổi hình thái: Sẹo lồi tự nhiên tăng kích thước nhanh chóng, lan rộng ra ngoài ranh giới vết thương ban đầu, hoặc thay đổi màu sắc bất thường như đỏ sẫm, tím tái.
• Ảnh hưởng vận động: Vết sẹo lớn làm co kéo da, hạn chế cử động của các khớp cổ tay, đầu gối, khuỷu tay.
• Có vết loét hoặc chảy máu: Sẹo bị trầy xước, lở loét hoặc rỉ máu không rõ nguyên nhân.
• Gãi nhiều gây tổn thương: Bạn đã vô tình gãi khiến da sẹo bị tổn thương, trầy xước, có nguy cơ nhiễm trùng thứ phát.

Nếu sẹo lồi ngứa và đau kéo dài gây khó chịu, bạn nên thăm khám tại Phòng khám Da liễu Thẩm mỹ Doctor Laser để được bác sĩ đánh giá, xây dựng phác đồ phù hợp và theo dõi đáp ứng điều trị.

Hy vọng bài viết đã giúp bạn hiểu rõ sẹo lồi ngứa là do đâu, khi nào cần theo dõi và cách chăm sóc để hạn chế kích ứng vùng sẹo. Nếu tình trạng ngứa kéo dài, sẹo ngày càng gồ cao, đau rát hoặc lan rộng, bạn nên liên hệ cơ sở da liễu uy tín để được bác sĩ thăm khám và tư vấn hướng điều trị phù hợp.

Nguồn tham khảo:

1. Keloid scar – Symptoms and causes. (n.d.). Mayo Clinic. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/keloid-scar/symptoms-causes/syc-20520901
2. Hawash, A. A., Ingrasci, G., Nouri, K., & Yosipovitch, G. (2021). Pruritus in keloid scars: mechanisms and treatments. Acta Dermato Venereologica, 101(10), adv00582. https://doi.org/10.2340/00015555-3923