Có nên tự nặn mụn nhọt tại nhà không? Những rủi ro có thể xảy ra

Nặn mụn nhọt là cách nhiều người lựa chọn khi thấy nốt mụn sưng to, đau nhức và xuất hiện đầu mủ trắng hoặc vàng. Tuy nhiên, mụn nhọt là một dạng nhiễm trùng da, khác với mụn trứng cá thông thường. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ khi nào có thể xử lý mụn nhọt, những rủi ro khi tự nặn và cách chăm sóc an toàn để hạn chế biến chứng.

Có nên nặn mụn nhọt tại nhà không?

Không nên tự nặn mụn nhọt tại nhà, kể cả khi nốt mụn đã xuất hiện cồi mụn màu trắng hoặc vàng. Việc dùng tay bóp, chích kim hoặc cố ép mủ ra ngoài có thể khiến nhiễm trùng lan rộng, làm tổn thương mô da và tăng nguy cơ để lại sẹo.

Mụn nhọt hình thành khi vi khuẩn, thường là tụ cầu vàng (Staphylococcus aureus), gây nhiễm trùng tại nang lông và mô da xung quanh. Khi viêm tiến triển, mủ tích tụ dưới da khiến nốt nhọt sưng đỏ, chai cứng và đau nhức. Khác với mụn trứng cá thông thường, mụn nhọt có thể tạo thành ổ áp xe chứa mủ, cần được xử lý đúng cách (1).

Đối với mụn nhọt nhỏ, chưa có dấu hiệu nhiễm trùng lan rộng, bạn có thể chườm ấm để hỗ trợ mủ tự thoát ra ngoài. Nếu nốt nhọt lớn, đau nhiều, nằm ở vùng mặt hoặc không cải thiện, nên thăm khám bác sĩ da liễu. Tùy mức độ nhiễm trùng, bác sĩ có thể chỉ định rạch tháo mủ hoặc sử dụng thuốc phù hợp.

Không nên tự nặn mụn nhọt tại nhà vì có thể làm nhiễm trùng lan rộng, tổn thương mô và tăng nguy cơ để lại sẹo.

Khi nào được phép nặn mụn nhọt?

Việc xử lý mủ phụ thuộc vào kích thước, vị trí và mức độ nhiễm trùng của nốt nhọt. Mụn đã chín muồi không đồng nghĩa với việc có thể tự nặn tại nhà. Cần phân biệt trường hợp mủ tự thoát ra và trường hợp cần can thiệp y tế.

1. Được phép nặn

Mụn nhọt chỉ nên được chủ động dẫn lưu mủ khi bác sĩ xác định có ổ mủ cần xử lý. Thủ thuật được thực hiện bằng dụng cụ vô trùng, giúp mủ thoát ra ngoài mà hạn chế tổn thương mô da xung quanh.

Một số dấu hiệu cho thấy mụn nhọt đang tiến triển đến giai đoạn có thể tự thoát mủ gồm:

• Xuất hiện đầu trắng hoặc vàng: Phần giữa nốt nhọt nổi rõ, có thể nhìn thấy mủ tập trung gần bề mặt da.
• Trung tâm nốt nhọt mềm hơn: Vùng trước đó chai cứng có thể mềm dần khi ổ mủ hình thành.
• Mủ bắt đầu tự chảy: Da tại đỉnh nhọt mở ra, dịch mủ thoát ra ngoài mà không cần dùng lực ép.
• Cảm giác căng đau giảm: Sau khi mủ tự thoát, áp lực bên trong nốt nhọt có thể giảm và vùng da bớt đau.

Khi nhọt tự vỡ, bạn có thể nhẹ nhàng làm sạch dịch mủ trên bề mặt và che phủ bằng gạc vô trùng. Không cố bóp để lấy hết ngòi mủ hoặc phần nhân vàng còn lại.

Nếu mủ không thoát hết, nốt nhọt vẫn sưng đau hoặc tiếp tục lớn lên, bác sĩ cần kiểm tra xem có ổ áp xe bên dưới hay không.

Mụn nhọt có thể tự thoát mủ khi xuất hiện đầu trắng hoặc vàng, trung tâm mềm hơn và dịch mủ bắt đầu chảy ra; không nên tiếp tục bóp ép lấy mủ.

2. Không được phép nặn

Không nên nặn mụn nhọt khi tổn thương còn sưng cứng, đau nhiều, chưa có đường thoát mủ hoặc xuất hiện dấu hiệu nhiễm trùng lan rộng. Việc cố nặn trong những trường hợp này có thể làm tổn thương da, khiến vùng da viêm tấy và nhiễm trùng lan rộng.

Những trường hợp cần đặc biệt tránh tự nặn gồm:

• Mụn còn sưng đỏ, chai cứng: Ổ viêm chưa có đường thoát mủ rõ ràng, việc bóp mạnh dễ gây đau và tổn thương mô.
• Mụn nhọt ở mặt: Đặc biệt là vùng mũi, môi trên và quanh miệng, nơi cần thận trọng với nhiễm trùng lan sâu.
• Mụn đinh râu: Nhọt xuất hiện ở vùng râu, thường quanh môi và cằm, cần được bác sĩ đánh giá khi sưng đau.
• Mụn nhọt lớn hoặc mọc thành cụm: Có thể là hậu bối, gồm nhiều ổ nhiễm trùng liên kết với nhau dưới da.
• Mụn kèm sốt hoặc đỏ lan rộng: Đây có thể là dấu hiệu nhiễm trùng đang tiến triển.
• Người mắc đái tháo đường hoặc suy giảm miễn dịch: Nguy cơ nhiễm trùng nặng và chậm lành thương có thể cao hơn.

Đặc biệt, vùng từ sống mũi đến hai khóe miệng thường được gọi là tam giác chết trên mặt. Nhiễm trùng tại khu vực này hiếm khi có thể lan đến các cấu trúc sâu qua hệ thống tĩnh mạch.

Quy trình xử lý mụn nhọt an toàn

Cách xử lý mụn nhọt cần thay đổi theo giai đoạn phát triển của ổ nhiễm trùng. Khi mụn còn sưng cứng, nên ưu tiên chăm sóc bảo tồn. Nếu mụn đã hóa mủ, cần theo dõi khả năng tự thoát mủ và đánh giá có cần bác sĩ can thiệp hay không.

1. Khi mụn còn sưng, cứng

Ở giai đoạn đầu, mụn nhọt thường sưng đỏ, đau nhức và có cảm giác cứng khi chạm vào. Lúc này, mủ có thể chưa tập trung thành ổ rõ ràng nên không nên cố nặn hoặc dùng kim chích.

Đối với nhọt nhỏ, không nằm trên mặt và chưa có dấu hiệu bất thường, có thể chăm sóc tại nhà theo các bước sau:

1. Làm sạch vùng da: Rửa nhẹ nhàng bằng nước sạch và sản phẩm làm sạch dịu nhẹ, sau đó thấm khô bằng khăn sạch.
2. Chườm ấm: Dùng khăn sạch thấm nước ấm, vắt ráo rồi đặt nhẹ lên nốt nhọt khoảng 10–15 phút.
3. Duy trì chườm ấm: Thực hiện 3–4 lần mỗi ngày để hỗ trợ mủ tiến gần bề mặt và tự thoát ra.
4. Hạn chế ma sát: Tránh mặc quần áo bó sát hoặc để vùng nhọt cọ xát liên tục, đặc biệt ở nách, bẹn và mông.
5. Theo dõi thay đổi: Quan sát kích thước, mức độ sưng đỏ, đau nhức và những biểu hiện bất thường xung quanh.

Nhiệt độ nước chỉ nên ở mức ấm dễ chịu, không gây bỏng rát. Không chườm quá nóng hoặc ấn khăn mạnh vào nốt nhọt vì có thể làm vùng da đang viêm đau hơn.

Một số người thường tìm cách làm mụn nhanh gom cồi bằng cách bôi kem đánh răng, đắp lá hoặc sử dụng thuốc không rõ thành phần. Những cách này không thay thế việc xử lý nhiễm trùng và có thể gây kích ứng da.

Nên hạn chế quần áo bó sát và tránh để vùng mụn nhọt cọ xát liên tục, đặc biệt ở nách, bẹn và mông, để giảm kích ứng và khó chịu.

2. Khi mụn đã chín hoàn toàn

Khi mụn nhọt đã chín, phần trung tâm thường mềm hơn, xuất hiện đầu mủ trắng hoặc vàng. Một số nốt có thể tự vỡ và chảy dịch mủ sau khi được chườm ấm. Tuy nhiên, mụn đã chín không có nghĩa là có thể tự dùng tay nặn lấy mủ.

Nếu nhọt nhỏ tự vỡ, bạn có thể xử lý dịch mủ trên bề mặt theo các bước sau:

1. Rửa sạch tay: Dùng xà phòng và nước sạch trước khi tiếp xúc với vùng da có mủ.
2. Làm sạch dịch mủ: Dùng gạc vô trùng thấm nhẹ dịch viêm chảy ra, tránh bóp hoặc ép vùng da xung quanh.
3. Vệ sinh tổn thương: Rửa nhẹ bằng nước muối sinh lý 0,9% hoặc nước sạch, không chà xát vào miệng vết thương.
4. Che phủ vùng da hở: Đặt gạc vô trùng lên vị trí nhọt đã vỡ để hạn chế ma sát và tiếp xúc với bụi bẩn.
5. Thay băng khi cần: Thay gạc nếu bị ướt, bẩn hoặc thấm nhiều dịch mủ.
6. Theo dõi quá trình lành: Quan sát xem vùng sưng có giảm, dịch mủ có ít dần và cảm giác đau có cải thiện hay không.

Không dùng tăm bông hoặc dụng cụ nhọn đưa sâu vào lỗ nhọt để tìm ngòi mủ. Cũng không nên đổ cồn sát trùng trực tiếp vào vết thương hở vì có thể gây kích ứng mô đang hồi phục.

Nếu nhọt lớn, có ổ mủ sâu hoặc không tự thoát mủ, bác sĩ có thể thực hiện rạch tháo mủ. Thủ thuật thường bao gồm làm sạch, gây tê tại chỗ khi thích hợp, tạo đường thoát mủ và băng vết thương.

Nên thay gạc khi bị ướt, bẩn hoặc thấm nhiều dịch mủ để giữ vùng tổn thương sạch và hạn chế nguy cơ nhiễm trùng thứ phát.

Rủi ro có thể gặp nếu tự nặn mụn nhọt sai cách

Tự nặn mụn nhọt sai cách có thể làm tổn thương mô da và tạo điều kiện cho nhiễm trùng lan rộng. Mức độ biến chứng phụ thuộc vào vị trí, kích thước ổ mủ, tình trạng sức khỏe và thời điểm được điều trị.

1. Nhiễm trùng máu

Nhiễm trùng máu là biến chứng nghiêm trọng có thể xảy ra khi vi khuẩn từ ổ nhiễm trùng trên da xâm nhập vào máu. Trong một số trường hợp, nhiễm trùng có thể dẫn đến nhiễm khuẩn huyết, khiến cơ thể phản ứng nghiêm trọng với vi khuẩn và các thành phần có độc tính của chúng. Nguy cơ này không phổ biến ở mụn nhọt nhỏ nhưng cần được lưu ý khi nhiễm trùng tiến triển nặng.

Người bị nhiễm trùng nặng có thể sốt cao, rét run, tim đập nhanh, thở nhanh hoặc mệt lả. Nếu xuất hiện lú lẫn, khó thở, choáng váng hoặc giảm tỉnh táo, cần đến cơ sở cấp cứu ngay. Không nên chờ mụn tự xẹp hoặc tự dùng kháng sinh tại nhà.

2. Viêm mô tế bào

Viêm mô tế bào xảy ra khi vi khuẩn lan từ ổ mụn nhọt sang các lớp da và mô mềm xung quanh. Việc nặn mạnh, chích kim hoặc làm trầy xước vùng da đang viêm có thể tạo thêm tổn thương, khiến nhiễm trùng dễ lan rộng. Vùng da bị ảnh hưởng thường sưng đỏ, nóng, đau và có thể lan ra ngoài phạm vi nốt nhọt ban đầu.

Khác với tình trạng đỏ nhẹ quanh một nốt nhọt, viêm mô tế bào thường khiến vùng da đau và sưng trên diện tích lớn hơn. Một số người còn sốt, ớn lạnh hoặc xuất hiện vệt đỏ kéo dài trên da. Tình trạng này cần được bác sĩ đánh giá sớm và thường phải điều trị bằng kháng sinh phù hợp.

3. Tạo thành ổ áp xe cụm

Ổ áp xe cụm có thể hình thành khi nhiều ổ nhiễm trùng liên kết với nhau dưới da, tạo thành hậu bối. Tổn thương thường lớn, sưng đau nhiều và có thể xuất hiện nhiều điểm thoát mủ. Việc tự nặn không phải nguyên nhân duy nhất gây hậu bối, nhưng thao tác sai có thể làm tổn thương mô và khiến nhiễm trùng sẵn có nặng hơn.

Hậu bối thường gặp ở vùng gáy, lưng hoặc đùi và có thể kèm sốt, mệt mỏi. Khi nhiễm trùng phá hủy mô da, vùng tổn thương có nguy cơ hoại tử da và để lại sẹo lõm hoặc sẹo phì đại sau khi lành. Những trường hợp này cần được thăm khám để xác định mức độ nhiễm trùng và lựa chọn cách dẫn lưu, điều trị phù hợp.

Ổ áp xe cụm có thể hình thành khi nhiều ổ nhiễm trùng liên kết dưới da, gây sưng đau, nhiều điểm thoát mủ và tăng nguy cơ tổn thương mô, để lại sẹo.

Hướng dẫn chăm sóc da sau khi nặn mụn nhọt

Sau khi mụn nhọt tự vỡ hoặc được bác sĩ dẫn lưu, vùng da thường còn một vết thương hở nhỏ. Chăm sóc đúng cách giúp hạn chế nhiễm trùng thứ phát, tạo điều kiện cho da lành và giảm nguy cơ hình thành thâm sẹo.

Những việc nên làm:

• Giữ vùng da sạch: Vệ sinh nhẹ nhàng bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý theo hướng dẫn, tránh chà xát lên vết thương.
• Che phủ bằng gạc vô trùng: Sử dụng gạc sạch, thay khi ướt hoặc bẩn để hạn chế tiếp xúc với vi khuẩn bên ngoài.
• Rửa tay trước và sau khi thay băng: Giúp giảm nguy cơ đưa vi khuẩn từ tay vào vùng da đang tổn thương.
• Sử dụng thuốc đúng chỉ định: Nếu được kê thuốc mỡ kháng sinh hoặc kháng sinh uống, cần dùng theo hướng dẫn của bác sĩ.
• Giữ đồ dùng cá nhân sạch sẽ: Giặt khăn tắm, quần áo và ga giường thường xuyên, không dùng chung khăn với người khác.
• Theo dõi vết thương: Vùng sưng và đau thường cần giảm dần. Nếu dịch mủ tiếp tục tiết nhiều hoặc có mùi bất thường, nên tái khám.

Những việc không nên làm:

• Không tiếp tục bóp lấy mủ: Việc cố lấy phần ngòi còn sót có thể làm vết thương sâu hơn và gây chảy máu.
• Không tự bóc vảy da: Lớp vảy hình thành trong quá trình lành thương nên được để bong tự nhiên.
• Không đắp lá hoặc thuốc không rõ thành phần: Các sản phẩm này có thể gây kích ứng hoặc làm nhiễm trùng nặng thêm.
• Không dùng cồn đậm đặc hoặc oxy già lặp lại: Những chất này có thể gây kích ứng và ảnh hưởng đến mô đang lành.
• Không tự ý sử dụng kem chứa corticoid: Thuốc có thể che lấp biểu hiện viêm và làm nhiễm trùng nặng hơn nếu dùng không đúng chỉ định.

Nếu mụn nhọt được bác sĩ rạch tháo mủ và đặt gạc dẫn lưu, cần tuân thủ lịch thay băng và tái khám. Không tự ý rút vật liệu dẫn lưu hoặc đóng kín vết thương khi chưa được hướng dẫn.

Không nên tiếp tục bóp lấy mủ hoặc cố lấy phần ngòi còn sót vì có thể làm vết thương sâu hơn, gây chảy máu và tăng tổn thương mô.

Dấu hiệu cảnh báo nên gặp bác sĩ khi nặn mụn nhọt sai cách

Nếu đã tự nặn mụn nhọt và vùng da xuất hiện những biểu hiện bất thường, bạn nên đi khám sớm để kiểm tra mức độ nhiễm trùng. Đặc biệt, không nên tiếp tục nặn khi nốt nhọt ngày càng sưng đau hoặc có dấu hiệu lan rộng.

Các dấu hiệu cần chú ý gồm:

• Sưng đỏ lan rộng: Vùng da quanh nốt nhọt ngày càng đỏ, nóng hoặc sưng tấy dù đã ngừng tác động.
• Đau nhức tăng dần: Vùng da đau kéo dài, có cảm giác buốt thâm hoặc đau nhiều hơn sau khi mủ đã thoát ra.
• Mủ tiếp tục tích tụ: Nốt nhọt vẫn căng, xuất hiện thêm đầu mủ hoặc chảy nhiều dịch vàng, máu mủ.
• Xuất hiện nhiều nốt nhọt gần nhau: Có thể liên quan đến nhiễm trùng lan sang các nang lông lân cận hoặc hình thành hậu bối.
• Sốt hoặc ớn lạnh: Có thể là dấu hiệu cơ thể đang phản ứng với nhiễm trùng nặng hơn.
• Có vệt đỏ lan trên da: Cần được đánh giá sớm vì nhiễm trùng có thể đang lan theo đường bạch huyết.
• Da chuyển màu tím sẫm hoặc đen: Đặc biệt khi kèm đau dữ dội, bóng nước hoặc mất cảm giác, cần cấp cứu để loại trừ nhiễm trùng mô mềm nghiêm trọng.
• Mụn nhọt ở vùng mặt: Nhất là quanh mũi, môi trên và mắt, nên được bác sĩ kiểm tra sớm.

Ngoài ra, nếu mụn nhọt không cải thiện sau khoảng 1–2 tuần chăm sóc hoặc thường xuyên tái phát, bạn nên thăm khám để tìm nguyên nhân. Người mắc đái tháo đường, suy giảm miễn dịch hoặc đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch cần được đánh giá sớm hơn.

Đau nhức tăng dần hoặc kéo dài sau khi mủ đã thoát ra có thể là dấu hiệu nhiễm trùng chưa được kiểm soát và cần được bác sĩ đánh giá sớm.

Câu hỏi thường gặp

1. Nặn mụn nhọt xong có nên rửa mặt bằng sữa rửa mặt không?

Sau khi nặn mụn nhọt, bạn vẫn có thể dùng sữa rửa mặt dịu nhẹ để làm sạch vùng da lành xung quanh. Tuy nhiên, nên tránh chà xát hoặc để sản phẩm tiếp xúc trực tiếp với vết thương còn hở. Vùng vừa thoát mủ chỉ nên được vệ sinh nhẹ nhàng bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý 0,9%, sau đó thấm khô bằng gạc sạch để hạn chế kích ứng và nhiễm trùng.

2. Có nên bôi kem chống nắng ngay sau khi nặn mụn nhọt?

Không nên bôi kem chống nắng trực tiếp lên vùng mụn nhọt vừa nặn khi da còn hở, chảy máu hoặc tiết dịch mủ. Các thành phần trong sản phẩm có thể gây kích ứng và ảnh hưởng đến quá trình lành thương. Trong thời gian này, bạn nên che chắn và hạn chế tiếp xúc với ánh nắng. Khi bề mặt da đã lành kín, có thể sử dụng kem chống nắng dịu nhẹ với SPF 30 trở lên để hạn chế thâm sau viêm.

3. Bao lâu thì vết nặn mụn nhọt sẽ hết thâm?

Vết thâm sau khi nặn mụn nhọt thường mờ dần trong vài tháng, nhưng một số trường hợp có thể kéo dài từ 6–12 tháng hoặc lâu hơn. Thời gian cải thiện phụ thuộc vào mức độ viêm, độ sâu tổn thương và cơ địa tăng sắc tố của da. Việc chống nắng khi da đã lành, tránh cạy vảy và chăm sóc đúng cách có thể giúp hạn chế thâm kéo dài.

4. Nặn mụn nhọt có để lại sẹo không?

Nặn mụn nhọt có thể để lại sẹo lõm hoặc sẹo phì đại, đặc biệt khi ổ nhiễm trùng ăn sâu vào mô da hoặc bị bóp nặn mạnh. Việc tổn thương các cấu trúc nâng đỡ da trong quá trình viêm có thể khiến bề mặt da lõm xuống sau khi lành. Ngược lại, sự tăng sinh mô sẹo quá mức có thể tạo thành sẹo gồ cao. Nguy cơ để lại sẹo phụ thuộc vào mức độ nhiễm trùng, vị trí tổn thương và cách xử lý, chăm sóc vết thương.

Nếu mụn nhọt sưng đau kéo dài, tái phát hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng, bạn có thể liên hệ Phòng khám Da liễu Thẩm mỹ Doctor Laser để được bác sĩ thăm khám, tư vấn phác đồ điều trị phù hợp và theo dõi quá trình hồi phục.

Hy vọng bài viết đã giúp bạn hiểu rõ những rủi ro khi tự nặn mụn nhọt và cách xử lý, chăm sóc da an toàn để hạn chế biến chứng. Nếu mụn nhọt sưng đau kéo dài, tái phát hoặc xuất hiện dấu hiệu nhiễm trùng bất thường, bạn nên liên hệ cơ sở da liễu uy tín để được thăm khám và điều trị phù hợp.

Nguồn tham khảo:

1. Wells, D. (2022, December 2). How to get rid of a boil: Treating small and large boils. Healthline. https://www.healthline.com/health/how-to-get-rid-of-a-boil