Sẹo lõm thủy đậu có điều trị cải thiện được không? 

Thủy đậu là bệnh da liễu phổ biến, có thể gặp ở nhiều độ tuổi khác nhau. Sau khi da hồi phục, một số trường hợp có thể xuất hiện sẹo lõm thủy đậu kèm theo những thay đổi trên bề mặt da. Điều này khiến nhiều người băn khoăn liệu loại sẹo này có thể chữa và cải thiện được hay không và xử lý như thế nào. Bài viết dưới đây tổng hợp các phương pháp thường được áp dụng nhằm hỗ trợ điều trị và cải thiện sẹo lõm do thủy đậu.

Sẹo lõm thủy đậu là tình trạng gì?

Sẹo lõm thủy đậu (sẹo trái rạ) là dạng sẹo rỗ hình thành sau khi các tổn thương do virus thủy đậu lành lại nhưng không tái tạo đầy đủ cấu trúc da bên dưới. Các vết sẹo này thường có đặc điểm lõm xuống so với bề mặt da xung quanh, kích thước không đồng đều, có thể nông hoặc sâu, xuất hiện rải rác hoặc tập trung thành cụm.

Về mặt cơ chế, trong quá trình lành thương sau thủy đậu, lớp biểu bì có thể phục hồi tương đối nhanh, nhưng nếu tổn thương đã lan sâu xuống trung bì và quá trình tái tạo collagen bị gián đoạn, vùng da đó sẽ bị thiếu hụt mô nâng đỡ. Hậu quả là đáy da bị kéo xuống, hình thành sẹo lõm vĩnh viễn.

Không giống như các vết thâm sau viêm có thể mờ dần theo thời gian, sẹo lõm thủy đậu mang tính cấu trúc, liên quan trực tiếp đến sự mất mô và xơ hóa đáy sẹo. Vì vậy, khả năng tự cải thiện rất hạn chế nếu không có biện pháp can thiệp phù hợp.

Vì sao thủy đậu dễ để lại sẹo lõm hơn mụn?

So với mụn thông thường, thủy đậu có nguy cơ để lại sẹo lõm cao hơn do nhiều nguyên nhân sau:

• Tổn thương lan tỏa và đồng loạt: Thủy đậu gây ra nhiều mụn nước cùng lúc trên diện rộng. Khi các tổn thương xuất hiện dày đặc, nguy cơ viêm sâu và phá hủy cấu trúc trung bì tăng lên rõ rệt, dễ để lại sẹo lõm sau lành thương
• Nguy cơ nhiễm trùng thứ phát cao: Cảm giác ngứa râm ran khiến nhiều người vô thức gãi, làm vỡ mụn nước. Khi hàng rào biểu bì bị phá vỡ, vi khuẩn dễ xâm nhập, kéo dài quá trình viêm và cản trở lành thương sinh lý.
• Lành thương không kiểm soát: Không giống các tổn thương được xử lý y khoa sớm, mụn thủy đậu thường tự khô và bong vảy. Nếu giai đoạn này không được chăm sóc đúng cách, mô da mới hình thành dễ bị xơ hóa, đáy sẹo co kéo.
• Thiếu hụt collagen trong quá trình phục hồi: Quá trình tái tạo mô sau thủy đậu thường diễn ra nhanh nhưng không bền vững. Lượng collagen được tổng hợp không đủ để bù đắp phần mô đã mất, dẫn đến sẹo lõm tồn tại lâu dài, đặc biệt ở người trưởng thành.

Thủy đậu gây tổn thương lan tỏa và sâu tại da, làm tăng nguy cơ viêm kéo dài và phá hủy cấu trúc trung bì, từ đó dễ để lại sẹo lõm hơn so với mụn thông thường.

Sẹo lõm thủy đậu có điều trị cải thiện được không?

Sẹo lõm do thủy đậu có thể cải thiện, tuy nhiên hiệu quả điều trị phụ thuộc vào nhiều yếu tố như thời gian hình thành sẹo, độ sâu đáy sẹo và mức độ xơ hóa của mô da. Đối với sẹo lõm mới hình thành, cấu trúc mô bên dưới còn mềm, các dải xơ chưa ổn định. Ở giai đoạn này, da đáp ứng tốt hơn với các phương pháp điều trị, khả năng kích thích tái tạo collagen và làm đầy sẹo cao hơn.

Trong khi đó, sẹo lõm thủy đậu lâu năm có đáy xơ cứng và bám chặt vào mô bên dưới, việc cải thiện đòi hỏi phải phối hợp nhiều phương pháp can thiệp chuyên sâu nhằm phá vỡ cấu trúc sẹo cũ và kích thích quá trình tái tạo mô mới. Cần lưu ý rằng không có phương pháp nào giúp làn da phục hồi hoàn toàn như ban đầu. Tuy nhiên, nếu được điều trị đúng phác đồ và theo dõi phù hợp, bề mặt da vẫn có thể cải thiện rõ rệt về độ đầy, độ mịn và tính thẩm mỹ tổng thể.

Các phương pháp điều trị sẹo lõm do thủy đậu hiện nay

Tùy theo mức độ sẹo lõm thủy đậu và thời gian hình thành, các phương pháp điều trị hiện nay được phân chia thành nhiều nhóm khác nhau, từ chăm sóc hỗ trợ đến can thiệp y khoa chuyên sâu.

1. Phương pháp không kê đơn

Các phương pháp không kê toa thường được áp dụng nhằm cải thiện bề mặt da và tăng hiệu quả cho các liệu trình chuyên sâu.

• Sử dụng sản phẩm bôi ngoài da chứa retinol: Sau khi tổn thương thủy đậu đã lành hoàn toàn, có thể cân nhắc dùng sản phẩm bôi hỗ trợ cải thiện sẹo lõm chứa retinol. Hoạt chất này giúp thúc đẩy tái tạo tế bào và hỗ trợ tăng sinh collagen tại vùng da bị tổn thương. Retinol thường được sử dụng vào buổi tối, trong một số trường hợp, kết hợp với acid glycolic có thể giúp cải thiện bề mặt da tốt hơn.
• Tẩy tế bào chết định kỳ: Tẩy tế bào chết giúp loại bỏ lớp sừng già, giảm tình trạng da sần sùi và tạo điều kiện cho da mới phát triển. Có thể lựa chọn tẩy tế bào chết vật lý nhẹ hoặc hóa học nồng độ thấp, phù hợp với tình trạng da, nhằm hỗ trợ da mịn màng và đều màu hơn.

Tẩy tế bào chết định kỳ giúp loại bỏ lớp sừng già, hỗ trợ cải thiện bề mặt da và tăng hiệu quả hấp thu các sản phẩm chăm sóc da sau thủy đậu.

2. Điều trị y khoa không xâm lấn

Nhóm phương pháp này được chỉ định cho sẹo lõm thủy đậu nhẹ đến trung bình, khi cấu trúc da chưa bị xơ hóa nặng và vẫn còn khả năng đáp ứng với các tác động kích thích tái tạo collagen.

• Lăn kim (Microneedling): Sử dụng đầu kim siêu nhỏ tạo vi kênh xuống trung bì, kích thích lành thương và tăng sinh collagen, elastin. Phương pháp phù hợp với sẹo lõm nông hoặc sẹo mới hình thành, cần thực hiện theo liệu trình để đạt hiệu quả.
• Vi kim RF: Kỹ thuật này kết hợp tạo vi tổn thương cơ học với năng lượng sóng cao tần, cho phép tác động sâu và tập trung hơn vào mô sẹo. Nhờ khả năng kích thích collagen mạnh mẽ, vi kim RF thường được chỉ định cho sẹo lõm thủy đậu mức độ trung bình, giúp cải thiện đồng thời cấu trúc da và độ săn chắc vùng điều trị.
• Laser không bóc tách: Phương pháp này sử dụng tia laser tạo ra các vi tổn thương có kiểm soát trên bề mặt da mà không làm bong tróc lớp biểu bì. Quá trình này kích thích cơ thể tăng sinh collagen và elastin tại vùng điều trị, từ đó giúp cải thiện độ đầy và độ mịn của các sẹo lõm nông đến trung bình.
• PRP (huyết tương giàu tiểu cầu): PRP sử dụng huyết tương tự thân giàu yếu tố tăng trưởng, hỗ trợ quá trình tái tạo mô và phục hồi da sau tổn thương. Phương pháp này thường được phối hợp cùng laser hoặc vi kim nhằm tăng tốc độ hồi phục và nâng cao hiệu quả cải thiện sẹo.
• Mài da vi điểm: Đây là hình thức tẩy da chết cơ học giúp loại bỏ lớp tế bào sừng già và cải thiện bề mặt da. Mặc dù không tác động trực tiếp đến đáy sẹo lõm, mài da vi điểm đóng vai trò hỗ trợ, giúp da mịn màng hơn và tăng khả năng đáp ứng với các liệu pháp điều trị khác.

3. Can thiệp xâm lấn với trường hợp sẹo lâu năm

Với sẹo lõm thủy đậu lâu năm, đáy sẹo đã xơ cứng và liên kết chặt với mô bên dưới, các phương pháp xâm lấn thường được chỉ định để phá vỡ cấu trúc sẹo cũ.

• Bóc tách đáy sẹo (Subcision): Phương pháp này sử dụng kim chuyên dụng để cắt đứt các dải xơ kéo đáy sẹo xuống. Với sẹo lõm do thủy đậu lâu năm, subcision đóng vai trò quan trọng trong việc giải phóng đáy sẹo, tạo khoảng trống cho mô mới hình thành và giúp nâng đáy sẹo lên gần bề mặt da hơn.
• Laser xâm lấn (Laser CO₂ fractional): Laser xâm lấn tác động sâu vào mô da, vừa loại bỏ một phần mô sẹo tổn thương vừa kích thích mạnh quá trình tăng sinh collagen. Phương pháp này thường được áp dụng cho sẹo lõm sâu, mang lại cải thiện rõ rệt về bề mặt da nhưng cần thời gian hồi phục và kiểm soát chặt chẽ sau điều trị.
• Phẫu thuật cắt bỏ sẹo: Phẫu thuật sẹo được cân nhắc trong trường hợp sẹo lõm sau thủy đậu sâu, hẹp hoặc đơn lẻ, khi các phương pháp khác không mang lại hiệu quả. Bác sĩ sẽ cắt bỏ mô sẹo xơ cứng và khâu lại da, tạo thành vết sẹo mới nhỏ và nông hơn, đáp ứng thẩm mỹ tốt hơn so với sẹo cũ.
• Ghép da: Ghép da là phương pháp xâm lấn cao, ít được chỉ định trong điều trị sẹo lõm thủy đậu, chủ yếu áp dụng cho các trường hợp tổn thương da diện rộng hoặc mất mô nghiêm trọng. Do tính phức tạp, phương pháp này cần được thực hiện tại cơ sở y tế chuyên sâu.

Bóc tách đáy sẹo giúp cắt đứt các dải xơ bên dưới, giải phóng đáy sẹo lõm thủy đậu lâu năm và tạo điều kiện cho mô mới hình thành.

4. Phương pháp tự nhiên hỗ trợ tại nhà

Các phương pháp tự nhiên thường được nhiều người lựa chọn nhờ tính đơn giản và dễ thực hiện tại nhà. Tuy nhiên, với sẹo lõm thủy đậu, nhóm phương pháp này chỉ đóng vai trò hỗ trợ chăm sóc da, không thể thay thế các biện pháp điều trị y khoa.

• Nha đam (lô hội): Giúp làm dịu da, cấp ẩm và hỗ trợ phục hồi bề mặt da sau thủy đậu. Nha đam thường được thoa trực tiếp lên vùng da sẹo trong 10–15 phút rồi rửa sạch. Phương pháp này không tác động đến đáy sẹo thủy đậu, chỉ mang tính hỗ trợ.
• Dầu dừa: Có tác dụng dưỡng ẩm và làm mềm da nhờ hàm lượng acid béo và vitamin E. Dầu dừa phù hợp dùng khi sẹo còn mới, giúp hạn chế khô ráp nhưng không làm đầy sẹo lõm thủy đậu.
• Mật ong: Hỗ trợ dưỡng ẩm và kháng khuẩn nhẹ, giúp bề mặt da mềm mại hơn. Mật ong được thoa lên da khoảng 10–15 phút rồi rửa sạch, không có tác dụng điều trị cấu trúc sẹo lõm.
• Vitamin E: Giúp dưỡng ẩm và hỗ trợ tái tạo bề mặt da. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng khoa học cho thấy vitamin E cải thiện được sẹo lõm, cần thận trọng khi sử dụng.

Mật ong giúp dưỡng ẩm và hỗ trợ làm mềm bề mặt da sau thủy đậu, nhưng không có khả năng tác động đến cấu trúc sẹo lõm bên dưới.

Hướng dẫn chăm sóc da sau khi điều trị sẹo lõm thủy đậu

Ngay sau khi điều trị:

• Giữ da sạch và khô, tránh sờ tay hoặc cọ xát vào vùng điều trị.
• Không trang điểm, không sử dụng mỹ phẩm có hoạt chất mạnh trong 24–48 giờ đầu (1).
• Che chắn và tránh nắng tuyệt đối, không để da tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời.
• Tuân thủ hướng dẫn chăm sóc và thuốc bôi (nếu có) theo chỉ định của bác sĩ.

Giai đoạn phục hồi:

• Tăng cường dưỡng ẩm để hỗ trợ hàng rào bảo vệ da và quá trình tái tạo.
• Sử dụng kem chống nắng phổ rộng hằng ngày khi da đã ổn định.
• Tránh tẩy tế bào chết, peel da hoặc dùng retinoid khi da chưa hồi phục hoàn toàn.
• Theo dõi các dấu hiệu bất thường như đỏ kéo dài, sưng đau, tăng sắc tố để tái khám kịp thời.

Duy trì lâu dài:

• Duy trì thói quen chống nắng và dưỡng ẩm đều đặn để bảo vệ kết quả điều trị.
• Chăm sóc da nhẹ nhàng, hạn chế các yếu tố gây viêm hoặc kích ứng.
• Tái khám định kỳ và thực hiện các liệu trình hỗ trợ theo tư vấn của bác sĩ để tối ưu hiệu quả lâu dài.

Có thể phòng ngừa tình trạng sẹo lõm do thủy đậu không?

Có thể giảm đáng kể nguy cơ hình thành sẹo lõm do thủy đậu nếu chăm sóc và theo dõi đúng cách ngay từ giai đoạn mắc bệnh. Dưới đây là những nguyên tắc quan trọng giúp hạn chế sẹo lõm sau thủy đậu:

• Giữ vệ sinh các nốt mụn thủy đậu đúng cách để hỗ trợ lành thương và hạn chế nhiễm trùng.
• Không gãi hoặc làm vỡ mụn nước, tránh tổn thương sâu và kéo dài phản ứng viêm.
• Giữ vùng da tổn thương sạch, khô, hạn chế vi khuẩn xâm nhập.
• Mặc quần áo rộng rãi, chất liệu mềm mại, giảm ma sát và kích thích lên da.
• Nghỉ ngơi hợp lý, tránh vận động mạnh gây đổ mồ hôi nhiều.
• Hạn chế thực phẩm dễ gây viêm như đồ cay nóng, nhiều dầu mỡ, hải sản, thịt gà, thịt dê, thịt ngan, thịt chó, quả vải và các thực phẩm có tính sinh nhiệt.
• Theo dõi sát quá trình lành thương, xử trí sớm nếu có dấu hiệu viêm kéo dài hoặc chậm hồi phục.
• Can thiệp sớm khi sẹo mới hình thành, sử dụng sản phẩm hỗ trợ hoặc thăm khám da liễu ngay sau khi mụn bong vảy.

Không gãi hoặc làm vỡ mụn nước thủy đậu giúp hạn chế tổn thương sâu, giảm nguy cơ viêm kéo dài và hình thành sẹo lõm sau khi da hồi phục.

Câu hỏi thường gặp

1. Sẹo lõm do thủy đậu có tự hết không?

Sẹo lõm do thủy đậu không thể tự hết hoàn toàn vì đây là dạng tổn thương cấu trúc, liên quan đến sự thiếu hụt mô và collagen ở lớp trung bì. Một số sẹo rất nông có thể cải thiện nhẹ theo thời gian, nhưng đa số sẹo cần can thiệp phù hợp mới có thể cải thiện rõ rệt.

2. Chi phí điều trị sẹo lõm thủy đậu là bao nhiêu?

Chi phí điều trị sẹo lõm sau thủy đậu không cố định, phụ thuộc vào mức độ sẹo, phương pháp được chỉ định và số buổi điều trị cần thiết. Với sẹo nông, chi phí thường thấp hơn so với sẹo lõm sâu, lâu năm cần can thiệp xâm lấn hoặc phối hợp nhiều phương pháp.

3. Trị sẹo lõm do thủy đậu ở đâu uy tín?

Việc điều trị sẹo lõm do thủy đậu nên được thực hiện tại các cơ sở da liễu uy tín, nơi có bác sĩ chuyên môn trực tiếp thăm khám và theo dõi điều trị. Doctor Laser là phòng khám da liễu thẩm mỹ tập trung vào điều trị sẹo lõm, được nhiều khách hàng lựa chọn nhờ quy trình điều trị bài bản, kiểm soát an toàn và định hướng cải thiện lâu dài cho làn da.

Với những trường hợp sẹo lõm thủy đậu cần đánh giá chuyên sâu, Phòng khám Doctor Laser triển khai thăm khám trực tiếp cùng bác sĩ da liễu để phân tích mức độ tổn thương, xây dựng phác đồ cá nhân hóa và theo dõi tiến trình da theo từng giai đoạn. Việc chủ động liên hệ tư vấn và thăm khám sớm giúp xác định hướng điều trị phù hợp, tối ưu hiệu quả cải thiện và hạn chế rủi ro trong quá trình xử lý.

Sẹo lõm thủy đậu không chỉ ảnh hưởng đến bề mặt da mà còn phản ánh mức độ tổn thương trong quá trình lành thương trước đó. Khi được nhận diện sớm và chăm sóc đúng cách, tình trạng sẹo có thể được cải thiện theo hướng tích cực, giúp làn da ổn định và hài hòa hơn theo thời gian.

Nguồn tham khảo:

1. Watson K. How to take care of your skin after microneedling. Healthline. https://www.healthline.com/health/beauty-skin-care/microneedling-aftercare. Published May 22, 2023.